Dieta przy dnie moczanowej: co jeść, czego unikać i jak obniżyć kwas moczowy

Dieta przy dnie moczanowej to sposób odżywiania, który obniża poziom kwasu moczowego we krwi i zmniejsza ryzyko bolesnych napadów. Podstawą jest dieta niskopurynowa: ograniczenie podaży puryn do około 300 mg dziennie (a w trakcie ataku do 120 mg), odstawienie alkoholu (zwłaszcza piwa) i napojów słodzonych fruktozą, unikanie podrobów, tłustych ryb i owoców morza oraz picie co najmniej 2 do 3 litrów płynów dziennie. Pomaga też redukcja nadwagi i nabiał o niskiej tłustości. Dieta wspiera leczenie, ale przy nawracającej dnie nie zastępuje leków obniżających kwas moczowy. Poniżej wyjaśniamy, co jeść, czego bezwzględnie unikać i kiedy skorzystać z pomocy dietetyka.

Skąd się bierze dna moczanowa

Dna moczanowa to choroba zapalna stawów wywołana odkładaniem się kryształów kwasu moczowego. Kwas moczowy powstaje z rozkładu puryn, związków obecnych w wielu produktach i w tkankach organizmu. Gdy jego stężenie we krwi jest za wysokie, kryształy odkładają się w stawach (najczęściej w palcu stopy) i wywołują ostry, bardzo bolesny napad.

Na poziom kwasu moczowego wpływa dieta, ale też nadwaga, alkohol, insulinooporność i niektóre leki. Dlatego samo unikanie puryn nie wystarcza: liczy się cały styl życia. Dieta może obniżyć kwas moczowy i zmniejszyć częstość napadów, jednak przy zaawansowanej dnie efekt diety jest ograniczony i potrzebne są leki.

Co jeść, a czego unikać przy dnie moczanowej

Z diety wypadają produkty o zawartości powyżej 150 mg puryn na 100 g: podroby, tłuste ryby (sardynki, anchois, szprotki), owoce morza, wywary i buliony mięsne oraz drożdże. Ciekawostką jest, że nabiał o niskiej tłustości pomaga: kazeina i laktoglobulina mogą obniżać stężenie kwasu moczowego. Warzywa strączkowe, choć zawierają puryny roślinne, nie zwiększają istotnie ryzyka napadów, więc nie trzeba ich wykluczać.

Poza puryny: co jeszcze obniża kwas moczowy

• Nawodnienie. Picie co najmniej 2 do 3 litrów wody dziennie pomaga wypłukiwać kwas moczowy i ogranicza odkładanie kryształów.
• Odstawienie alkoholu. Zwłaszcza piwo mocno podnosi kwas moczowy, bo zawiera puryny i utrudnia jego wydalanie. Alkohol wysokoprocentowy też szkodzi.
• Mniej fruktozy. Napoje słodzone i soki z syropem glukozowo-fruktozowym zwiększają produkcję kwasu moczowego. Woda i owoce w całości są bezpieczniejsze.
• Redukcja nadwagi. Stopniowe chudnięcie obniża kwas moczowy. Unikaj jednak głodówek i diet bardzo niskokalorycznych, bo mogą wywołać napad.

Ponieważ dna często idzie w parze z nadwagą i zaburzeniami metabolicznymi, pomocny bywa nasz przewodnik o tym, jak schudnąć z pomocą dietetyka, przy czym redukcja musi być powolna i bezpieczna.

Kiedy iść do dietetyka lub lekarza

Do dietetyka warto zgłosić się po pierwszym napadzie dny albo gdy masz podwyższony kwas moczowy w badaniach. Dietetyk kliniczny ułoży jadłospis niskopurynowy, który jest jednocześnie pełnowartościowy, i poprowadzi bezpieczną redukcję masy ciała, tak aby nie sprowokować kolejnego ataku.

Rozpoznanie i leczenie farmakologiczne prowadzi lekarz, bo przy nawracającej dnie potrzebne są leki obniżające kwas moczowy, których dieta nie zastąpi. Jeśli nie masz jeszcze diagnozy, zacznij od wizyty u lekarza właściwej specjalizacji, a po stronie żywienia przejrzyj dietetyków klinicznych albo wypełnij krótkie dopasowanie dietetyka.

Najczęstsze pytania

Co jeść przy dnie moczanowej?

Przy dnie moczanowej jedz przede wszystkim warzywa, owoce, produkty zbożowe i nabiał o niskiej tłustości, który pomaga obniżać kwas moczowy. Chude mięso i jaja spożywaj w umiarkowanych ilościach. Warzywa strączkowe są dozwolone, mimo puryn roślinnych. Pij co najmniej 2 do 3 litrów wody dziennie, bo nawodnienie pomaga wypłukiwać kwas moczowy.

Czego nie wolno jeść przy dnie moczanowej?

Przy dnie moczanowej unikaj produktów bogatych w puryny: podrobów (wątroba, nerki), tłustych ryb (sardynki, anchois, szprotki), owoców morza, wywarów i bulionów mięsnych oraz drożdży. Bezwzględnie odstaw piwo i mocny alkohol oraz napoje słodzone fruktozą i syropem glukozowo-fruktozowym, bo najmocniej podnoszą kwas moczowy i prowokują napady.

Czy dieta wyleczy dnę moczanową?

Dieta obniża kwas moczowy i zmniejsza częstość napadów, ale przy nawracającej dnie zwykle nie zastępuje leków obniżających kwas moczowy. Najlepsze efekty daje połączenie diety niskopurynowej, redukcji nadwagi, odstawienia alkoholu i leczenia prowadzonego przez lekarza. Sama zmiana jedzenia bywa niewystarczająca w zaawansowanej chorobie.

Czy pomidory szkodzą przy dnie moczanowej?

Pomidory mają niską zawartość puryn i u większości osób są bezpieczne przy dnie moczanowej. Część chorych zgłasza, że nasilają u nich objawy, ale nie dotyczy to wszystkich. Reakcje bywają indywidualne, dlatego jeśli zauważysz u siebie związek między pomidorami a dolegliwościami, ogranicz je i obserwuj, a resztę diety opieraj na niskopurynowych warzywach.

Ile pić wody przy dnie moczanowej?

Przy dnie moczanowej zaleca się picie co najmniej 2 do 3 litrów płynów dziennie, najlepiej wody. Dobre nawodnienie pomaga nerkom wydalać kwas moczowy i ogranicza odkładanie się kryształów w stawach. Unikaj przy tym napojów słodzonych fruktozą i alkoholu, które działają odwrotnie i podnoszą stężenie kwasu moczowego.